De wereld verandert snel. Technologie wordt belangrijker. Informatie stroomt non-stop binnen. Voor MBO-studenten is kritisch denken daarom essentieel – niet alleen voor hun vak, maar ook voor het verplichte Burgerschapsexamen.
Met onze workshops en dagprojecten ondersteunen we docenten bij het voorbereiden van studenten op hun Burgerschapsexamen én het bijbehorende portfolio. We maken het concreet, praktisch en vooral: leuk.
Burgerschap en kritisch denken
Vanaf 2026/2027 is Burgerschap een verplicht examenvak voor alle MBO-studenten. Kritisch denken vormt een belangrijk onderdeel van dit examen. Studenten moeten leren om informatie te beoordelen, bronnen te checken, en gefundeerde meningen te vormen.
Voor het Burgerschapsexamen stellen studenten een portfolio samen. Hierin tonen ze aan dat ze kunnen reflecteren op maatschappelijke vraagstukken en kritisch kunnen nadenken. MBOSS biedt specifieke workshops die perfect passen bij dit portfolio:
- Vlog Studio – Studenten maken een vlog over een maatschappelijk thema en leren kritisch naar media te kijken
- Podcast Lab – In gesprek met elkaar over actuele onderwerpen, met aandacht voor verschillende perspectieven
- Workshop Rap – Eigen mening verwoorden over maatschappelijke thema’s door middel van rap
- Satire & Spot – Kritisch kijken naar de samenleving en dit verwerken in satirische content
- Zine Maken – Een eigen magazine maken over onderwerpen die studenten belangrijk vinden
Alle workshops leveren tastbaar materiaal op dat studenten direct kunnen gebruiken voor hun Burgerschapsportfolio. Ze leren kritisch denken door het te doen, terwijl ze werken aan hun examen.
Waarom is kritisch denken belangrijk?
Je studenten worden straks vakman of vakvrouw. Ze moeten dan elke dag keuzes maken op hun werk. Bijvoorbeeld:
- Een monteur moet uitzoeken waarom een machine niet werkt
- Een verpleegkundige moet beslissen wat het eerst moet gebeuren
- Een ondernemer moet kijken wat klanten willen
- Een kok moet beslissen welke ingrediënten goed zijn
- Een kapper moet luisteren wat de klant echt wil
Voor al deze situaties hebben je studenten kritisch denken nodig. Het maakt niet uit welke opleiding je geeft. Of het nu gaat om zorg, techniek, handel of dienstverlening: overal moeten studenten kunnen nadenken en analyseren.
Kritisch denken betekent: zelfstandig nadenken en gefundeerde keuzes maken. Studenten leren om informatie te controleren. Is wat ze horen wel waar? Klopt wat ze lezen op internet? Ze leren om hun eigen mening te vormen. Zo kunnen ze niet alleen hun werk doen, maar ook innoveren. Ze worden betere professionals die waarde toevoegen aan jouw sector.
Meer dan alleen het vak
Kritisch denken helpt je studenten ook in het dagelijks leven. Ze kunnen beter participeren in de maatschappij. Ze begrijpen het nieuws beter. Ze kunnen hun eigen mening vormen over belangrijke onderwerpen. Dit is belangrijk in een tijd met veel desinformatie.
Denk aan social media. Er staat veel op TikTok, Instagram en Facebook. Maar is alles waar? Door je studenten kritisch denken aan te leren, leer je hen eerst feiten te checken. Ze geloven niet alles wat ze zien. Ze zoeken naar betrouwbare bronnen. Zo worden ze niet voor de gek gehouden en ontwikkelen ze mediawijsheid.
Ook bij grote keuzes helpt kritisch denken. Welke verzekering kiezen ze? Welk telefoonabonnement is het beste? Is die aanbieding echt zo goed? Je leert je studenten om eerst na te denken, dan pas te beslissen. Dit zijn levensvaardigheden die verder reiken dan het vakgebied – en die ook terugkomen in het Burgerschapsexamen.
Een voorstelling die hier goed bij aansluit is De Revolutie van de Verleiding, een dansmusical waarbij één van de dansers steeds minder weerstand heeft tegen alle online verleidingen.
Kritisch denken in de praktijk: workshops en voorstellingen van MBOSS
MBOSS maakt kritisch denken tastbaar door het te koppelen aan creatieve opdrachten. In onze workshops oefenen studenten de zeven kernvaardigheden van kritisch denken:
- Goed observeren – wat zien studenten precies?
- Begrijpen en interpreteren – wat betekent het?
- Beoordelen en evalueren – is het waar?
- Verbanden leggen – hoe hangt alles samen?
- Problemen identificeren – wat gaat er mis?
- Vergelijken en analyseren – wat zijn verschillen?
- Flexibel en creatief denken – zijn er andere manieren?
Deze vaardigheden komen in al onze workshops aan bod. Studenten werken aan echte problemen en maken concrete producten die ze in hun Burgerschapsportfolio kunnen stoppen. Geen saaie theorie, maar echt aan de slag.
Expressit: Het verrotte leven van Floortje Bloem
Een bijzonder voorbeeld is ons dagproject Expressit met Floortje Bloem, gebaseerd op het boek Het verrotte leven van Floortje Bloem van Yvonne Keuls. De leerlingen kijken eerst de bijzondere dansvoorstelling en gaan daarna aan de slag in workshops om te verwerken wat ze hebben gezien. Ze worden uitgedaagd om kritisch na te denken over onder andere beïnvloeding.
In dit dagproject wordt een voorstelling met workshops gecombineerd waardoor studenten:
- Kritisch kijken naar hoe zij beïnvloed worden
- Hun eigen mening vormen over maatschappelijke druk
Perfect voor Burgerschap, want studenten reflecteren actief op relevante maatschappelijk thema’s en maken keuzes over hoe zij hierin staan.
In onze workshops en projecten:
- Werken studenten aan echte problemen uit de praktijk
- Leren studenten van gastdocenten en kunstenaars uit het werkveld
- Gebruiken we creatieve werkvormen die studenten activeren
- Oefenen studenten met leuke, uitdagende opdrachten
- Krijgen studenten tips die ze meteen kunnen toepassen
- Leveren studenten materiaal op voor hun Burgerschapsportfolio
We gebruiken praktische hulpmiddelen en bewezen didactische methoden. Want kritisch denken leer je door te doen. Studenten moeten oefenen, reflecteren op wat ze doen, en met anderen in gesprek gaan. Als docent kun je deze aanpak ook in je eigen lessen integreren.
Na een workshop of voorstelling van MBOSS zul je merken dat je studenten anders naar hun werk en de wereld kijken. Ze stellen meer vragen. Ze denken na voordat ze iets doen. Ze komen met betere oplossingen. En ze zijn beter voorbereid op hun Burgerschapsexamen.
Meer weten?
Wil je workshops of voorstellingen over kritisch denken en Burgerschap voor jouw studenten? Neem contact met ons op. We denken graag met je mee over wat het beste past bij jouw opleiding en jouw onderwijsdoelen. Samen zorgen we ervoor dat jouw studenten hun Burgerschapsexamen halen én zich ontwikkelen tot professionals die klaar zijn voor de toekomst.